Trawy - krótka historia jednego uczulenia
- 1 dzień temu
- 2 minut(y) czytania
Alergia na pyłki traw nie pojawia się nagle w pełnej postaci. Rozwija się stopniowo, często przez wiele lat. Ten proces nazywamy marszem alergicznym wewnątrz pyłku.
Etap 1 – „nieme uczulenie”
Alergeny pyłków traw mają bardzo podobną budowę - uczulenie na pyłek jednej z traw (np. tymotki) oznacza uczulenie na wszystkie pyłki traw. Pyłek tymotki (Phleum pratense) zawiera dziewięć alergenów: Phl p 1, Phl p 2, Phl p 4, Phl p 5, Phl p 6, Phl p 7, Phl p 11, Phl p 12 oraz Phl p 13. Na początku organizm zaczyna produkować przeciwciała IgE przeciwko jednemu alergenowi – najczęściej przeciw Phl p 1 („starter uczulenia”). Na tym etapie brak jest objawów, a testy mogą być jeszcze ujemne lub słabo dodatnie.
Etap 2 – pojawiają się objawy
Z czasem układ immunologiczny „rozszerza” reakcję na kolejne alergeny pyłków traw: Phl p 2, Phl p 4, Phl p 5.Pojawiają się objawy alergii: katar sienny, kichanie, świąd oczu.
Testy pokazują uczulenie tylko na pyłki traw.
Etap 3 – alergia się poszerza
Po kilku latach mogą pojawić się przeciwciała przeciwko tzw. panalergenom (alergenom o podobnej budowie, występującym powszechnie w świecie roślin):
→ profilina (Phl p 12)→ polkalcyna (Phl p 7)
To powoduje, że testy wychodzą dodatnie na pyłki wielu roślin i pojawiają się reakcje po spożyciu pokarmów (np. surowe owoce, warzywa).
Na tym etapie mamy do czynienia z reakcjami krzyżowymi, profilina występująca w pyłkach traw i w roślinach jest odpowiedzialna za objawy (najczęściej świąd śluzówek jamy ustnej i/lub obrzęk warg) po spożyciu surowych owoców i warzyw. Gotowane pokarmy roślinne są zazwyczaj dobrze tolerowane. Polkalcyna występująca tylko w pyłach roślin jest odpowiedzialna z dodatnie testy na wiele pyłków. Na tym etapie nie można wykluczyć prawdziwego, pierwotnego uczulenia na główne alergeny pyłków drzew np. Bet v 1 (brzoza) i/lub chwastów np. Art v 1 (bylica). Dla określenia rzeczywistego profilu uczulenia jest potrzebna diagnostyka molekularna alergii. Pozwala odpowiedzieć na kluczowe pytania:
- czy to prawdziwa alergia czy tylko reakcja krzyżowa
- czy pacjent kwalifikuje się do odczulania
W miarę postępu czasu alergia się poszerza - z jednego uczulenia powstaje wiele nowych reakcji. Wczesne rozpoznanie zwiększa szansę na zahamowanie choroby. Odczulanie (immunoterapia) działa najlepiej na wczesnym etapie wewnątrzpyłkowego marszu alergicznego, zapobiega jego postępowi i zmniejsza ryzyko wystąpienia astmy.
dr n. med. specjalista chorób wewnętrznych
i alergologii Zbigniew Sankowski