Testy alergiczne na środki znieczulenia miejscowego

Środki znieczulenia miejscowego są powszechnie stosowane w stomatologii, chirurgii i wielu innych dziedzinach medycyny. Pacjenci czasami obawiają się reakcji alergicznej na takie leki. Prawdziwa alergia na nowoczesne środki znieczulenia miejscowego występuje bardzo rzadko. Większość niepożądanych reakcji po znieczuleniu ma inne przyczyny, np.: stres lub omdlenie wazowagalne, działanie adrenaliny zawartej w preparacie, reakcja organizmu na sam zabieg stomatologiczny.

Jeżeli jednak istnieje podejrzenie alergii, można wykonać specjalistyczne testy alergiczne. 

Jakie leki badamy?

W diagnostyce alergii badamy nowoczesne środki znieczulenia miejscowego z grupy pochodnych amidowych, które są obecnie najczęściej stosowane w medycynie. Do tej grupy należą między innymi:

- lidokaina (lignokaina)

- mepiwakaina

- bupiwakaina

- artykaina (najczęściej stosowana w stomatologii)

Do wielu preparatów znieczulenia miejscowego dodawana jest adrenalina, ponieważ powoduje ona obkurczenie naczyń krwionośnych w miejscu podania leku. Dzięki temu lek wolniej wchłania się do krwi i dłużej działa miejscowo przeciwbólowo. Dodatek adrenaliny zmniejsza także krwawienie w miejscu zabiegu i ogranicza ogólnoustrojowe działanie leku znieczulającego. Z tego powodu większość preparatów stosowanych w stomatologii (np. artykaina) zawiera właśnie połączenie środka znieczulającego z adrenaliną.

Adrenalina powoduje jednak zblednięcie skóry w miejscu testu, co uniemożliwia prawidłową interpretację wyniku. Dlatego testy alergiczne wykonuje się wyłącznie z preparatami nie zawierającymi adrenaliny.

Najczęściej stosowany w stomatologii w Polsce preparat: Citocartin (artykaina z adrenaliną) nie jest dostępny w wersji bez adrenaliny i dlatego nie może być użyty do testów skórnych.

Jakie preparaty można wykorzystać do testów?

Do badań stosuje się środki znieczulenia miejscowego bez dodatku adrenaliny, np.:

- lidokaina (Lignocainum hydrochloricum WZF)- mepiwakaina (Mepidont 3%, Scandonest 3% Sans Vasoconstricteur)

- bupiwakaina (Bupivacainum hydrochloricum WZF 0,5%)

Jak wygląda badanie?

Diagnostyka alergii na środki znieczulenia miejscowego składa się z kilku etapów. Badanie trwa dłużej niż zwykłe testy alergiczne i zajmuje zwykle około 2 godzin.

1. Test punktowy (prick test)

Na skórę przedramienia nanosi się kroplę badanego leku i delikatnie nakłuwa skórę.

Jeżeli wynik jest ujemny, przechodzi się do następnego etapu.

2. Testy śródskórne

Pod skórę wstrzykuje się bardzo małe ilości leku w stopniowo zwiększanych stężeniach.

Kolejne etapy badania wykonywane są co 20–30 minut.

3. Próba prowokacyjna

Jeżeli testy skórne są ujemne, wykonuje się kontrolowane podanie leku:

najpierw 0,5 ml

następnie 1,0 ml

Każdy etap również wykonywany jest w odstępie około 20–30 minut.

Jeżeli w czasie badania nie wystąpią objawy reakcji alergicznej, lek uważa się za bezpieczny do stosowania u danego pacjenta.

Ważna informacja dla pacjenta

Najlepiej, aby pacjent przyniósł na badanie ampułkę leku planowanego do użycia przez stomatologa.

Dzięki temu można sprawdzić dokładnie ten preparat, który ma być zastosowany podczas zabiegu.

Jeżeli pacjent nie ma leku, może:

otrzymać receptę na odpowiedni preparat w naszej poradni, a następnie kupić lek w aptece przed badaniem. Warto jednak wcześniej ustalić ze stomatologiem jaki środek znieczulający będzie stosowany, ponieważ skraca to czas diagnostyki i pozwala dobrać najwłaściwszy lek.

dr n. med.  specjalista chorób wewnętrznych 

i alergologii Zbigniew Sankowski