Spirometria - badanie czynności płuc

Spirometria to proste i bezbolesne badanie, które pozwala ocenić, jak sprawnie pracują płuca i oskrzela. Podczas badania pacjent oddycha przez ustnik podłączony do urządzenia zwanego spirometrem. Najważniejszą częścią badania jest bardzo szybki i silny wydech po uprzednio wykonanym maksymalnym wdechu. Urządzenie mierzy wtedy ilość i szybkość przepływu powietrza przez oskrzela. Badanie trwa kilka minut i jest całkowicie bezpieczne.

Czy spirometria jest konieczna do rozpoznania astmy?

Nie zawsze. Astma jest chorobą, w której dochodzi do napadowego skurczu oskrzeli.Podczas napadu lekarz może często usłyszeć charakterystyczne świsty w płucach już podczas zwykłego badania stetoskopem.

Bardzo ważne:

• zdjęcie rentgenowskie płuc u chorych na astmę najczęściej jest prawidłowe, nawet w ciężkiej chorobie

• spirometria może być prawidłowa między napadami astmy

Dlatego rozpoznanie astmy opiera się przede wszystkim na typowych objawach (kaszel, duszność, świsty), ich zmienności w czasie oraz reakcji na leczenie.

Spirometria jest jednak bardzo pomocna, ponieważ pozwala wykazać zwężenie oskrzeli oraz ocenić nasilenie choroby.

Spirometria jest konieczna do rozpoznania POChP

W przypadku przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) spirometria jest badaniem niezbędnym do postawienia rozpoznania. U pacjentów z POChP występuje a trwałe zwężenie oskrzeli. Spirometria pozwala obiektywnie wykazać to zwężenie.

Jak spirometria wykrywa zwężenie oskrzeli?

Najważniejszym parametrem mierzonym podczas badania jest:

FEV₁ – ilość powietrza, którą pacjent może wydmuchać z płuc w pierwszej sekundzie bardzo silnego wydechu.

Jeżeli oskrzela są zwężone, przepływ powietrza jest utrudniony i wartość FEV₁ się zmniejsza.

Lekarz analizuje także stosunek FEV₁ do całkowitej ilości wydmuchiwanego powietrza (FVC).Na tej podstawie można stwierdzić, czy występuje obturacja, czyli zwężenie oskrzeli.

Próba rozkurczowa

Często podczas spirometrii wykonuje się tzw. próbę rozkurczową. Badanie polega na wykonaniu spirometrii przed i po podaniu leku rozszerzającego oskrzela. Jeżeli po podaniu leku przepływ powietrza wyraźnie się poprawia, jest to bardzo charakterystyczne dla astmy.

Spirometria służy do oceny ciężkości astmy i POChP, monitorowania skuteczności leczenia oraz na oceny przebiegu choroby w czasie.

dr n. med.  specjalista chorób wewnętrznych 

i alergologii Zbigniew Sankowski