Naskórkowe testy płatkowe
Testy płatkowe - do czego służą?
Testy płatkowe służą do diagnostyki alergicznego wyprysku kontaktowego, czyli alergii skóry wywołanej przez kontakt skóry z substancjami chemicznymi obecnymi w środowisku.
Są to najczęściej małe cząsteczki chemiczne - tzw. hapteny, które mogą wywołać reakcję alergiczną skóry. Najczęściej uczulają:
- metale (nikiel, chrom, kobalt, pallad)
- składniki kosmetyków i perfum- substancje zapachowe i konserwanty- barwniki odzieżowe- składniki gumy i chemii gospodarczej
Testy pozwalają ustalić konkretną substancję wywołującą alergię, co umożliwia jej skuteczne unikanie.
Testy wykonuje się na skórze pleców. A skórę przykleja się specjalne plastry zawierające niewielkie ilości różnych alergenów. I odczyt wykonuje się po 48 godzinach,
II odczyt – po 72 godzinach. Czasami wykonuje się III odczyt po około 96 godzinach.
W miejscu kontaktu z uczulającą substancją pojawia się opóźniona reakcja alergiczna skóry. W standardowych zestawach znajduje się około 30 najczęstszych haptenów, tworzących tzw. Polską Serię Podstawową. Skład zestawu jest okresowo aktualizowany, dlatego lista substancji może się nieznacznie zmieniać (https://www.alergolog.eu/seria/pol.html).
Testy płatkowe przed implantami. Testy płatkowe z metalami wykonuje się również u pacjentów z podejrzeniem alergii na metale, przed planowanym wszczepieniem implantów ortopedycznych lub stomatologicznych. Pozwala to ocenić, czy organizm może reagować alergicznie na materiał implantu.
Co to jest wyprysk kontaktowy?
Wyprysk kontaktowy jest zapalną chorobą skóry powstającą po kontakcie z uczulającą substancją chemiczną.
Zmiany pojawiają się najczęściej w miejscu kontaktu skóry z alergenem, ale mogą się również rozsiewać na inne okolice skóry, np. drogą naczyń chłonnych.
Typowe objawy to: zaczerwienienie skóry, grudki i pęcherzyki, sączenie i strupy
pogrubienie skóry przy przewlekłym przebiegu, świąt. Choroba często ma przebieg przewlekły i nawrotowy, ale zmiany zwykle ustępują bez pozostawienia blizn.
Reakcje krzyżowe
Niektóre substancje chemiczne mają bardzo podobną budowę cząsteczek. Dla układu odpornościowego mogą wyglądać niemal tak samo, dlatego organizm może reagować alergicznie nie tylko na jedną substancję, ale również na inne o podobnej budowie chemicznej. Takie właściwości mają związki chemiczne należące do tzw. paragrupy. Parafenylenodwuamina (sztuczna henna, PPD) jest najważniejszym przedstawicielem tej grupy. Sztuczna henna jest stosowana w farbach do włosów oraz przy wykonywaniu czasowych tatuaży. U osób uczulonych na PPD reakcje alergiczne mogą pojawić się również po kontakcie z innymi substancjami o podobnej budowie chemicznej, które mogą powodować objawy alergii zarówno przez kontakt jak i drogą pokarmową. Do paragrupy należą m.in.: - N-fenylo-N-izopropyloparafenylenodwuamina (IPPD, Nonox ZA) – antyutleniacz stosowany w wyrobach gumowych (uszczelki, węże technicznych, elementy gumowe, opony)- sulfonamidy (Biseptol, Bactrim)- barwniki azowe stosowane w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym (środki znieczulenia miejscowego (E102 - tartrazyna, E104 - żółcień chinolinowa, E110 - żółcień pomarańczowa FCF, E122 - azorubina, E124 - czerwień koszenilowa).
Nie tylko droga kontaktowa
Niektóre hapteny (nikiel, balsam peruwiański) powodujące wyprysk kontaktowy mogą być zawarte w pożywieniu i tą drogą powodować zmiany wypryskowe, mimo że nie doszło do bezpośredniego kontaktu skóry z tymi haptenami.
Nikiel
Nikiel jest najczęstszą przyczyną alergicznego wyprysku kontaktowego w krajach rozwiniętych. Najczęściej uczula poprzez kontakt ze skórą biżuterii, guzików dżinsów, sprzączek od pasków, klipsów i kolczyków. Nikiel występuje jednak również w wielu produktach spożywczych. Do produktów zawierających większe ilości niklu należą m.in.: kakao i czekolada, herbata, orzeszki ziemne, kukurydza, soja, płatki owsiane, wino, piwo keczup, koncentrat pomidorowy
U osób silnie uczulonych spożycie produktów bogatych w nikiel może nasilać lub wywoływać zmiany wypryskowe, mimo że nie doszło do bezpośredniego kontaktu skóry
z metalem. Zmiany skórne mogą pojawiać się wówczas w miejscach wcześniej zajętych przez wyprysk kontaktowy lub mieć charakter rozsiany.
Balsam peruwiański
Balsam peruwiański jest naturalną substancją zapachową otrzymywaną z drzewa balsamowego (Myroxylon balsamum). Jest mieszaniną wielu związków chemicznych stosowanych w: kosmetykach, perfumach, produktach chemii gospodarczej. Niektóre składniki balsamu peruwiańskiego występują również naturalnie w wielu produktach spożywczych lub są dodawane do żywności jako substancje aromatyczne.Dlatego u osób uczulonych na balsam peruwiański zmiany skórne mogą nasilać się po spożyciu takich produktów jak czekolada, ketchup, przyprawy (np. cynamon, goździki), aromatyzowane napoje, niektóre słodycze.
dr n. med. specjalista chorób wewnętrznych
i alergologii Zbigniew Sankowski