Alergia na pyłki traw

Jak zdiagnozować alergię na pyłki traw?

Objawy alergii na pyłki traw występują sezonowo, z roku na rok, w okresie ich pylenia - połowa maja, czerwiec, lipiec. Powtarzające się z roku na rok typowe objawy (świąd nosa oczu, katar, kichanie, łzawienie) świadczą o takiej alergii.  Czy możemy sami się leczyć - tak, ale jest to rozwiązanie doraźne. Skuteczne leki przeciwalergiczne (doustne i w postaci kropli do oczu, leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy donosowe) są dostępne do recepty, a przy w wyborze leków pomoże nam Farmaceuta.

Docelowo powinniśmy się jednak zdiagnozować w Poradni Alergologicznej. W epoce postępu naukowego, mediów społecznościowych i powszechnego dostępu do internetu docierają do nas wiadomości o wielu różnych badaniach, testach skórnych punktowych, oznaczaniu alergenowo swoistych IgE („testy alergiczne z krwi”), w tym o teście Alex2 (oznaczanie przeciwciał przeciw 295 alergenom i ich komponentom).

Najczęściej zaczynamy diagnostykę wykonania od testów skórnych punktowych (najprostsze i najtańsze badanie).  Uzyskanie dodatniego wyniku tylko z alergenami pyłków traw oraz objawy występują w sezonie pylenia traw – to pewne rozpoznanie alergii. Wtedy możemy zastosować jedną z dwóch opcji leczenia: stosowanie leków z roku na rok w każdym sezonie pylenia albo wybrać odczulanie. Zdecydowanie lepszą metodą leczenia jest odczulanie – znacznie zmniejsza lub likwiduje objawy oraz zapobiega dalszemu rozwojowi alergii.

W nowoczesnym ujęciu alergologicznym pyłek tymotki zwiera wiele potencjalnie uczulających alergenów: Phl p 1, Phl p 2, Phl p 4, Phl p 5, Phl p 7, Phl p 11, Phl p 13. Alergeny pyłków traw mają prawie identyczną budowę - uczulenie na pyłek tymotki oznacza jednocześnie uczulenie na pyłki wszystkich traw i pyłek żyta (żyto jest trawą uprawną). Uczulenie na pyłek żyta nie oznacza alergii na mąkę żytnią.

Uczulenie na główne pierwotnie uczulające alergeny pyłku traw: Phl p 1 i Phl p 5 jest dobrym prognostykiem dobrego efektu odczulania na pyłki traw. Do odczulania mogą być też zakwalifikowani pacjenci uczuleni na inne alergeny tymotki: Phl p 2 i Phl p 11. Pyłek tymotki zawiera również alergeny krzyżowo reagujące Phl p 7 (polkalcyna) i Phl p 12 (profilina). Polkalcyna (Phl p 7) jest obecna w innych pyłkach roślin, a profilina (Phl p 12) – w pyłkach roślin i wielu pokarmach roślinnych: seler, marchew, melony, arbuzy, pomarańcze, orzechy arachidowe, włoskie, migdały, groch, ziarna (słonecznik, sezam, pestki dyni). U osób uczulonych na profiliny występują objawy po spożyciu surowych owoców i warzyw, roślin stryczkowych i ziaren. Profiliny ulegają inaktywacji pod wpływem gotowania i trawienia, dlatego wywołują zazwyczaj łagodne objawy alergii – najczęściej świąd, pieczenie śluzówek jamy ustnej i obrzęk warg bezpośrednio po spożyciu uczulających pokarmów. Niektóre profiliny, np. selera mogą być bardziej odporne na działanie temperatury i mogą powodować objawy także po ugotowaniu. Profiliny rzadko wywołują ciężkie objawy alergii. W przypadku uczulenia na profiliny i polkalcyny testy skórne pokazują uczulenia na wiele pyłków i pokarmów. Należy wtedy przeprowadzić diagnostykę molekularną alergii w celu stwierdzenia czy uczulenie na inne pyłki roślin jest wynikiem reakcji krzyżowej, czy wynikiem uczulenia na alergeny główne, pierwotnie uczulające. Ma to zasadnicze znaczenie dla podjęcia decyzji o wdrożeniu odczulania i doboru szczepionki „odczulającej”.

dr n. med.  specjalista chorób wewnętrznych 

i alergologii Zbigniew Sankowski