Alergia na marihuanę

Zażywanie narkotyków, w tym palenie marihuany, stanowi globalny problem zdrowotny, często prowadzący do uzależnień. W niektórych krajach (np. Holandia) używanie tzw. narkotyków miękkich jest częściowo lub całkowicie zalegalizowane, co występuje również w wielu innych jurysdykcjach. Około 5.5% dorosłych na świecie (czyli około 271 milionów osób) używa co najmniej jednego narkotyku nielegalnego w ciągu roku. W 2020 roku 209 milionów osób (czyli ok. 4.9% populacji w wieku 15–64 lata) użyło marihuany przynajmniej raz w ciągu ostatniego roku. Ok. 23.8 milionów osób (z populacji 15–64 lata) ma zaburzenie używania marihuany (CUD - Canarii Use Disorder), które obejmuje zarówno uzależnienie jak i nadużywanie tego narkotyku. Problem uzależnienia od marihuany jest tak szeroko nagłaśniany, że o marihuanie nie myślimy w ogóle w kontekście alergii. Szacuje się, że w populacji ogólnej alergia na konopie dotyczy 1-8% pacjentów alergicznych, w zależności od regionu. Te wartości (1-8%) pochodzą z badań wykonywanych w klinicznych populacjach alergologicznych (czyli u osób, które już trafiły do poradni z powodu alergii na pyłki, pokarmy czy astmę). W populacji ogólnej (wszyscy dorośli, także bez objawów alergii) alergia na konopie jest dużo rzadsza, ale brak twardych danych – bo nie prowadzi się badań przesiewowych wśród osób zdrowych.

Nadwrażliwość na konopie indyjskie obejmuje szerokie spektrum reakcji alergicznych. Pyłki konopi indyjskich i/lub dym z konopi indyjskich są związane z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek, alergicznym zapaleniem rogówki i spojówek, zapaleniem płuc z nadwrażliwości i zaostrzeniem objawów astmy. Dodatkowo u pacjentów mogą wystąpić reakcje skórne w postaci uogólnionego świądu, pokrzywki kontaktowej, kontaktowego zapalenia skóry, obrzęku naczynioruchowego (Quinckiego), objawów ze strony górnych i dolnych dróg oddechowych oraz anafilaksji (ciężkiej reakcji alergicznej) spowodowanej zażywaniem konopi. Do rozwinięcia tych objawów dochodzi po ekspozycji na dym z konopi (również podczas palenia biernego), po eskpozycji na pyłek marihuany, po spożyciu nasion konopi (droga pokarmową) oraz poprzez kontakt ze skórą.

W nowoczesnym ujęciu diagnostyki molekularnej konopie są źródłem alergenów i zawierają następujące alergeny: Can s 2 (profiliny), Can s 3 (niespecyficzne białka transportujące lipidy - nsLTP), Can s 4 (oxygen evolving Enhancer Protein 2, białko 2 wzmacniające wydzielanie tlenu 2), Can s 5 (białko taumatynopodobne).

Najważniejszy klinicznie alergen: Can s 3 (nieswoiste białko transportujące lipidy 1, non-specific lipid transfer protein 1, nsLTP1) – odpowiada za najcięższe reakcje, także po ekspozycji na dym i spożyciu nasion konopi. Can s 2 i Can s 5 – odpowiadają głównie za łagodne objawy (pieczenie /świąd śluzówek jamy ustnej, nieżyt nosa). Can s 4 (OEEP2) – obecnie uznany za pełnoprawny alergen, związany jest z reakcjami krzyżowymi z wieloma pokarmami i roślinami. Reakcja krzyżowa to reagowanie z alergenem innym, ale o zbliżonej budowie do alergenu, który pierwotnie uczulił. Osoby uczulone na konopie mogą mieć (na skutek reakcji krzyżowych) objawy alergii po ekspozycji na pyłki innych roślin jak i po spożyciu pokarmów roślinnych.

dr n. med.  specjalista chorób wewnętrznych 

i alergologii Zbigniew Sankowski