Alergia na kota i psa - co warto wiedzieć? 🐈 🐕

Wiele osób mówi o „alergii na sierść kota czy psa”, ale to skrót myślowy. Alergenem nie jest sama sierść czy włosy, lecz białka produkowane przez zwierzę i obecne w jego ślinie, naskórku (łupieżu, czyli złuszczającym się naskórku)), wydzielinach gruczołów skórnych, moczu (zwłaszcza u samców psów – alergen Can f 5). Podczas pielęgnacji zwierzęta liżą swoją sierść i włosy - w ten sposób ślina z alergenami osadza się na ich sierści/włosach. Dodatkowo złuszczony naskórek i wydzielina gruczołów skóry przyczepiają się do włosów. Potem te cząstki łatwo unoszą się w powietrzu, osiadają na ubraniach, meblach i kurzu domowym. Psy z włosami uczulają tak samo jak psy z sierścią.

W nowoczesnym ujęciu diagnostyki molekularnej alergii kot lub pies są źródłami alergenów. Kot zawiera wiele alergenów, nie wszystkie z nich mają te same znaczenie kliniczne. Głównym alergenem kota (Felis domesticus) jest uteroglobulina Fel d 1 produkowana gruczoły ślinowe i łojowe, która odpowiada za 60-90% wszystkich uczuleń na „sierść" kota. Wśród alergenów mniejszych (wywołujących znacznie mniej reakcji uczuleniowych) wyróżniamy albuminę osoczową Fel d 2, cystatynę (Fel d 3), immunoglobuliny (Fel d 5 i Fel d 6), lipokaliny Fel d 4 i Fel d 7 oraz lateryny (Fel d 8).     Czy są koty hipoalergiczne? Badania wykazały, że ok. 1 na 7 kotów syberyjskich może nie produkować Fel d 1 albo produkować go w bardzo małych ilościach. Takiego kota można zidentyfikować tylko po wykonaniu testu na obecność Fel d 1 w jego wydzielinach/sierści. Jeśli pacjent jest uczulony tylko na Fel d 1, a kot syberyjski nie produkuje tego białka, to taki kot może być bezpieczniejszym towarzyszem. Jeśli jednak pacjent jest uczulony również na inne alergeny kota (np. Fel d 2 - albumina, Fel d 4 i Fel d 7 - lipokaliny), to nawet kot „bez Fel d 1” będzie wywoływał objawy. Niestety polskie hodowle nie testują Fel d 1 u kotów. Nie ma wzmianki o regularnych testach w ofertach czy opisach hodowli kotów syberyjskich w Polsce. Natomiast istnieją zagraniczne organizacje specjalizowane w testowaniu poziomu alergenu Fel d 1, jak np. KittenTesting.com, która oferuje standaryzowane testy śliny i sierści dla kociąt. 

Głównym alergenem psa (Canis familiaris) jest Can f 1(odpowiada za uczulenie u ok. 50–75% osób uczulonych na psa). Can f 1 razem z Can f 2, Can f 4 i Can f 6 należą do rodzinny lipokalin (zawarte są one w sierści, ślinie i w moczu). Ostanie opublikowane badania dowodzą, że kalikreina prostaty Can f 5 psów (nie suk) odpowiada za 70% uczuleń na psa. Albuminy osoczowe (Can f 3) mają mniejsze znaczenie kliniczne. 

             Czy można być uczulonym tylko na psa albo tylko na kota, czy też uczulenie na kota/psa wiąże się z uczuleniem na inne zwierzęta? Obie sytuacja są możliwe. Zależy to tylko od tego na jakie alergeny psa/ kota jesteśmy uczuleni. Jeżeli jesteśmy uczulenie na tzw. alergeny krzyżowo uczulające, występujące u wielu zwierząt i mających podobną budowę, wówczas możemy mieć objawy alergii, przy kontakcie z wieloma zwierzętami:

Jeżeli dana osoba będzie uczulona na alergen psa Can f 6, wówczas może reagować objawami alergii przy kontakcie z innymi zwierzętami (kotem, koniem, świnką morską i myszą).

dr n. med.  specjalista chorób wewnętrznych 

i alergologii Zbigniew Sankowski